Birliğimiz internet sitesinde daha iyi bir kullanıcı deneyimi için çerez ve üçüncü taraf araçlar kullanılmaktadır. Bunlara ilişkin detaylı bilgilere Aydınlatma Metni’nden ulaşabilirsiniz OKUDUM
KURUMSAL İLETİŞİM / GENEL BİLGİLER

Fonların Korunma Usul Ve Esasları

Ödeme hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla alınan fonlar ile elektronik para ihracı karşılığında toplanan fonlar, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde korunur.

1- ÖDEME KURULUŞLARI VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI TCMB LİSANSIYLA ÇALIŞIR

6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun (Kanun) uyarınca, ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarının TCMB’den faaliyet izni almaları gerekmektedir.

Faaliyet izni alınabilmesi için;

  • %10’dan fazla paya sahip kurucuların, 5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren banka kurucularında aranan nitelikleri taşıması,
  • Asgari ödenmiş sermayeye sahip olunması,
  • Kanun kapsamındaki işlemleri gerçekleştirebilecek yönetim, yeterli personel ve teknik donanıma sahip olunması,
  • Şikâyet ve itirazlarla ilgili birimlerin oluşturulması,
  • Kanun kapsamında yürütecekleri faaliyetlerin sürekliliğine ve ödeme hizmeti kullanıcılarına ilişkin fon ve bilgilerin güvenliği ile gizliliğine dair gerekli tedbirlerin alınması

gerekir.

Birliğimiz üyesi ödeme ve elektronik para kuruluşları TCMB tarafından faaliyet izni verilen kuruluşlardır.


Kanun madde 14
"(1) Bu Kanun kapsamında ödeme hizmetleri alanında faaliyette bulunmak isteyen ödeme kuruluşu, bankadan izin almak kaydıyla faaliyette bulunabilir.
(2) Ödeme kuruluşunun;
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Sermayesinde yüzde 10 ve üzerinde paya sahip olanların ve kontrolü elinde bulunduranların, 5411 sayılı Kanunda banka kurucuları için aranan nitelikleri haiz olması,
c) Pay senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama yazılı olması,
ç) Nakden ve her türlü muvazaadan ari ödenmiş sermayesinin bu Kanunun 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan hizmetleri sunan ödeme kuruluşları için en az bir milyon Türk Lirası, diğer ödeme kuruluşları için ise en az iki milyon Türk Lirası olması,
d) Bu Kanun kapsamındaki işlemleri gerçekleştirebilecek yönetim, yeterli personel ve teknik donanıma sahip olması ve şikâyet ile itirazlarla ilgili birimleri oluşturması,
e) Bu Kanun kapsamında yürütecekleri faaliyetlerin sürekliliğine ve ödeme hizmeti kullanıcılarına ilişkin fon ve bilgilerin güvenliğine ve gizliliğine dair gerekli tedbirleri alması,
f) Bankanın denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık bir ortaklık yapısı ve organizasyon şemasına sahip olması şarttır."


Kanun madde 18
“(1) 5411 sayılı Kanun uyarınca faaliyet gösteren bankalar, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ve bu Kanun kapsamında elektronik para çıkarma izni verilen elektronik para kuruluşları dışındaki kişilerin elektronik para ihracı faaliyetinde bulunmaları yasaktır.
(2) Bu Kanun kapsamında elektronik para ihraç etmek isteyen elektronik para kuruluşu, bankadan izin almak kaydıyla faaliyette bulunabilir.
(3) Elektronik para kuruluşunun;
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Sermayesinde yüzde 10 ve üzerinde paya sahip olanların ve kontrolü elinde bulunduranların 5411 sayılı Kanunda banka kurucuları için aranan nitelikleri haiz olması,
c) Pay senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama yazılı olması,
ç) Nakden ve her türlü muvazaadan ari ödenmiş sermayesinin en az beş milyon Türk Lirası olması,
d) Bu Kanun kapsamındaki işlemleri gerçekleştirebilecek yönetim, yeterli personel ve teknik donanıma sahip olması, şikâyet ve itirazlarla ilgili birimleri oluşturması,
e) Bu Kanun kapsamında yürütecekleri faaliyetlerin sürekliliğine ve elektronik para kullanıcılarına ilişkin fon ve bilgilerin güvenliğine ve gizliliğine dair gerekli tedbirleri alması,
f) Bankanın denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık bir ortaklık yapısı ve organizasyon şemasına sahip olması şarttır.”


2-
ÖDEME KURULUŞLARI VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI TCMB ve MASAK’IN DENETİM VE GÖZETİMİNE TABİDİR
Ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarının, bu kuruluşların şube ve temsilcilerinin yerinde denetimi ve uzaktan gözetimi TCMB tarafından yapılır. TCMB tarafından yürütülen denetim faaliyetleri neticesinde kuruluşlar hakkında gerekli tedbirleri almaya TCMB yetkilidir.

Aynı zamanda, ödeme ve elektronik para kuruluşları MASAK Başkanlığı tarafından yürütülen yükümlülük denetimlerine tabidir.


Kanun madde 21
“(1) 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, ödeme kuruluşu ve elektronik para kuruluşu ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin bu Kanun kapsamındaki denetimi banka tarafından yapılır.
(2) Banka, birinci fıkrada belirtilen kuruluşların şubesinde, temsilcisinde veya dışarıdan hizmet aldığı kuruluşlarda denetim yapmaya yetkilidir.”


5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun madde 11
“(1) (Değişik: 7/7/2011 - KHK - 646/10 md.) Bu Kanun ve ilgili mevzuatla getirilen yükümlülüklerin denetimi, 2’nci maddede sayılan denetim elemanları vasıtasıyla yerine getirilir.
(2) Başkanlık, yükümlüler nezdinde yapılacak denetimin münferiden veya bir denetim programı kapsamında yapılmasını isteyebilir.”

3- ÖDEME KURULUŞLARI VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI BAĞIMSIZ DENETİME TABİDİR
Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının yıllık finansal bağımsız denetimi Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim şirketlerince yapılır. Ayrıca 2 yılda bir, bilgi sistemleri denetimi de TCMB tarafından belirlenen esaslara göre gerçekleştirilir.


Kanun madde 21
“(6) Ödeme ve elektronik para kuruluşları, bağımsız denetime tabidirler. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının finansal açıdan bağımsız denetimi 26/9/2011 tarihli ve 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde yapılır. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bağımsız denetim kuruluşlarınca gerçekleştirilecek bilgi sistemleri denetimi ise bankaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilir.”


Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik)
madde 21
“(1) Kuruluş, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, tüm işlemlerini gerçek mahiyetlerine uygun şekilde muhasebeleştirmek, finansal raporlarını bilgi edinme ihtiyacını karşılayabilecek biçim ve içerikte, anlaşılır, güvenilir ve karşılaştırılabilir, denetime, analize ve yorumlamaya elverişli, zamanında ve doğru şekilde düzenlemek zorundadır.
(2) Kuruluşun yılsonu finansal tablolarının bağımsız denetimi Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar dahil bağımsız denetim yapma yetkisi almış Bağımsız Denetim Kuruluşları listesinde yer alan … bağımsız denetim kuruluşlarınca gerçekleştirilir.”


Yönetmelik madde 64
“(1) Kuruluşların Kanun kapsamındaki faaliyetlerini gerçekleştirmede kullandıkları bilgi sistemlerinin yönetimi ile yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından denetlenmelerine ilişkin usul ve esasları Kurul belirler.”


Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ (Tebliğ) madde 1
“(1) Bu Tebliğin amacı, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının Kanun kapsamındaki faaliyetlerinin ifasında kullandıkları bilgi sistemlerinin yönetimine ve yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından denetlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”


Tebliğ madde 17
“(1) Bilgi sistemleri denetimi; kuruluşun bu Tebliğ hükümlerine uyum durumunun tespit edilmesi amacıyla, bilgi sistemleri yönetimi kapsamında yer alan süreç, faaliyet, yazılım, donanım gibi bilgi sistemi unsurları ile bu sistem ve süreçler dâhilinde tesis edilen iç kontrollerin bağımsız denetim kuruluşları tarafından değerlendirilmesi sonucunda, söz konusu iç kontrollerin etkinliği, yeterliliği ve uyumluluğu hakkında görüş oluşturulması ve sonuçların rapora bağlanması aşamalarından oluşan süreçtir.
(5) Kuruluşta bilgi sistemleri denetimi iki yılda bir yapılır. Kurum, gerekli gördüğü hallerde bilgi sistemleri denetiminin kapsamını ve sıklığını farklılaştırabilir.”


4-
FONLARIN KORUNMA USUL VE ESASLARI

Kanunun 22’nci maddesi ve Yönetmeliğin 26, 27 ve 28’inci maddeleri uyarınca ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşları tarafından müşterilerinden alınan ve müşteri adına tutulan fonların 5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren bankalar nezdinde açılan özel hesaplarda korunması zorunludur, farklı bir amaç için kullanılamaz.


Ödeme fonu nedir?
Bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için ödeme veya elektronik para kuruluşunun, şubelerinin veya temsilcilerinin müşteriden aldığı, henüz ödeme işlemini gerçekleştirmeden müşteri adına tuttuğu fonlardır.


Ödeme fonları nasıl korunur?
Ödeme ve elektronik para kuruluşları, ödeme fonlarını, diğer fonlardan ayrıştırarak takip eder ve sadece ödeme işleminin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanabilir.

Müşteriden alındığı günü izleyen iş günü sonunda ödeme gerçekleştirilmez ise ödeme amacıyla müşteriden alınan ödeme fonları, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir bankada, ödeme veya elektronik para kuruluşu adına açılan ve sadece bu fonların korunması amacıyla kullanılan hesaplara yatırılır. Bu hesaplar “koruma hesabı” olarak adlandırılır.

Ödeme ve elektronik para kuruluşları, koruma hesaplarında bulunan fonlarla ilgili kayıtları, müşteri bazında takibini sağlayacak şekilde tutar.

Ödeme ve elektronik para kuruluşları koruma hesaplarında tuttuğu fonlara ilişkin kendi kayıtları ile bankadan alınacak hesap ekstrelerini günlük olarak karşılaştırır, her işgünü bir önceki işgününe ait kayıtların mutabakatını yapar ve bu şekilde müşteriden alınan fonların tamamının koruma hesaplarında muhafaza edilmesini sağlar.


Elektronik para koruma hesabı nedir?
Elektronik para kuruluşu, şubeleri veya temsilcileri tarafından elektronik para ihraç edilmesi karşılığında müşteriden alınan ve alındığı günü izleyen işgünü sonuna kadar müşteri tarafından kullanılmayan veya müşteriye iade edilmeyen fonlar, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir banka nezdinde, sadece bu fonların tutulacağı fonların korunması amacıyla açılan hesaba aktarılır. Bu hesap, “ elektronik para koruma hesabı” olarak adlandırılır.

Elektronik para koruma hesabının gün sonu bakiyesi, elektronik para koruma hesabının bulunduğu banka tarafından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki hesabında bloke edilir.

Elektronik para kuruluşu, elektronik para ihracı karşılığında aldığı fonları, diğer tüm fonlardan ayrıştırarak takip eder ve farklı bir amaç için kullanamaz.

Elektronik para kuruluşu, ihraç ettiği elektronik para ile gerçekleştirilen ödeme hizmetleri dışında sunduğu diğer ödeme hizmetleri için müşterilerinden aldığı fonları da ödeme fonlarının korunmasına ilişkin kurallar çerçevesinde koruma hesabına aktarır.


Kanun madde 20
“(3) Elektronik para kuruluşu, elektronik para ihracı karşılığında topladığı fonları 5411 sayılı Kanunda tanımlanan bankalar nezdinde açılacak ayrı bir hesaba aktarmak zorundadır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar bankaca belirlenir.”


Kanun madde 22
“(1) Ödeme kuruluşu tarafından ödeme hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla alınan fonlar ile elektronik para kuruluşunun elektronik para ihracı karşılığında topladığı fonlar, bankaca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde korunur.
(3) Ödeme ve elektronik para kuruluşları tarafından kabul edilen fonlar ve bu fonların tutulduğu hesaplar, ödeme veya elektronik para kuruluşunun iradi ya da zorunlu tasfiyeye tabi tutulması, faaliyet izninin iptal edilmesi gibi hâllerin gerçekleşmesi durumunda başka kanunlarda belirtilen önceliklere bakılmaksızın fon sahiplerinin haklarının tazmin edilmesi ve bu Kanundan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini teminen kullanılır. Ödeme ve elektronik para kuruluşları, fon sahiplerinin haklarının tazmin edilmesinden sorumludur.”


Yönetmelik madde 26
(1) Ödeme fonları; bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için ödeme kuruluşunun, şubelerinin, temsilcilerinin veya ödeme kuruluşu adına hareket eden üçüncü taraf bir hizmet sağlayıcısının ödeme hizmeti kullanıcısından veya bir ödeme hizmeti kullanıcısı adına diğer bir ödeme hizmeti sağlayıcısından aldığı ve ödeme hizmeti kullanıcısı adına uhdesinde tuttuğu ancak henüz alıcıya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısına ödenmemiş fonların toplamından oluşur.
(2) Ödeme kuruluşu, ödeme fonlarını, diğer fonlardan ayrıştırarak takip eder ve sadece ödeme işleminin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanabilir.
(3) Alındığı günü izleyen iş günü sonunda ödenmemiş ödeme fonları tutarı, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir banka nezdinde, ödeme kuruluşu adına açılacak ve sadece bu fonların korunması amacıyla kullanılacak koruma hesaplarına yatırılır.
(5) Ödeme kuruluşu, koruma hesaplarında bulunan fonlarla ilgili kayıtları, ödeme fonlarının ödeme hizmeti kullanıcısı bazında takibini sağlayacak şekilde tutar.
(6) Ödeme kuruluşu koruma hesaplarında bulunan fonlara ilişkin kendi kayıtları ile bankadan alınacak hesap ekstrelerini günlük olarak karşılaştırarak her işgünü bir önceki işgününe ait kayıtların mutabakatını sağlamakla yükümlüdür.


Yönetmelik madde 27
"(1) Elektronik para kuruluşu, şubeleri, temsilcileri veya elektronik para kuruluşu adına hareket eden üçüncü taraf bir hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik para ihraç edilmesi karşılığında alınan ve alındığı günü izleyen işgünü sonuna kadar fona çevrilmeyen tutarlar, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bir banka nezdinde, sadece bu fonların tutulacağı fonların korunması amacıyla açılan hesaba aktarılır. Bu hesap, ilgili banka nezdinde elektronik para koruma hesabı olarak tanımlanır.
(3) Elektronik para koruma hesabının gün sonu bakiyesi, elektronik para koruma hesabının bulunduğu banka tarafından Merkez Bankası nezdindeki hesabında bloke edilir.
(4) Elektronik para kuruluşu, elektronik para ihracı karşılığında aldığı fonları, diğer tüm fonlardan ayrıştırarak takip eder ve farklı bir amaç için kullanamaz.
(5) Elektronik para ile gerçekleştirilen ödeme hizmetleri dışındaki ödeme hizmetleri için alınan fonlar, 26’ncı maddede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde korunur.
(6) Elektronik para kuruluşlarının mutabakat işlemleri ve kuruma yapılacak raporlamaları hakkında 26’ncı maddenin altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları uygulanır.”

Yönetmelik madde 28

“(1) Kanunun 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen hallerde ödeme fonlarının korunması amacıyla açılan koruma hesapları ile elektronik para koruma hesabı, fon sahiplerinin haklarının tazmin edilmesi ve kuruluşun Kanundan kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesini teminen ilgili banka tarafından bloke edilir.”


5-
ASGARİ ÖDENMİŞ SERMAYE VE ÖZKAYNAK YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Ödeme ve elektronik para kuruluşları, mali bünyelerinin sağlamlığının idame edilebilmesi adına asgari ödenmiş sermaye ve yönetmelikle belirlenen usuller çerçevesinde ödeme hacmi ve tedavüldeki elektronik para tutarı dikkate alınarak hesaplanan asgari özkaynak bulundurma yükümlülüğüne tabidir.


Kanun madde 14
“(2) Ödeme kuruluşunun;
ç) Nakden ve her türlü muvazaadan ari ödenmiş sermayesinin bu Kanunun 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan hizmetleri sunan ödeme kuruluşları için en az bir milyon Türk Lirası, diğer ödeme kuruluşları için ise en az iki milyon Türk Lirası olması şarttır.”


Kanun madde 18
“(3) Elektronik para kuruluşunun;
ç) Nakden ve her türlü muvazaadan ari ödenmiş sermayesinin en az beş milyon Türk Lirası olması şarttır.”


Yönetmelik madde 25
“(1) Kuruluşun özkaynağı, 24’üncü maddede belirtilen usul ve esaslara göre haziran ve aralık ayı sonu itibarıyla hesaplanır. Hesaplanan özkaynak, ödeme kuruluşu için yürütülen faaliyetlere göre Kanunun 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen asgari ödenmiş sermaye tutarından ve üçüncü fıkraya göre hesaplanan asgari özkaynak tutarından; elektronik para kuruluşu için ise Kanunun 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen asgari ödenmiş sermaye tutarından ve altıncı fıkraya göre hesaplanan asgari özkaynak tutarından az olamaz.
(3) Asgari özkaynak tutarı aşağıda belirtilen tutarların toplamından oluşur:
a) İlk beş milyon Türk Liralık ödeme hacminin yüzde dördü (%4),
b) İkinci beş milyon Türk Liralık ödeme hacminin yüzde iki buçuğu (%2,5),
c) Sonraki doksan milyon Türk Liralık ödeme hacminin yüzde biri (%1),
ç) Sonraki yüz elli milyon Türk Liralık ödeme hacminin binde beşi (%0,5),
d) Ödeme hacminin geriye kalan tutarının binde iki buçuğu (%0,25),
(6) Elektronik para kuruluşu, tedavüldeki ortalama elektronik para tutarının yüzde ikisi kadar özkaynak bulundurmakla yükümlüdür. Kanunun 12’nci maddesinin birinci fıkrasında sayılan ödeme hizmetlerini de yürüten elektronik para kuruluşu, bu fıkraya göre hesapladığı tutara ilave olarak üçüncü fıkraya göre hesaplanan tutarda asgari özkaynak bulundurur.”